SNT4- Oil and Pipeline

Foreign Policy of Azerbaijan

10 December 2015

SNT4- Oil and Pipeline

Qazaxıstan

Tələb edirəm ki, Amerika, Türkiyə, Böyük Britaniya söhbətlərdən kənarda qalmasınlar öz fikirlərini bildirsinlər.

İran

Danışıqlara yeni qətnamə ilə gəlmişdir.Qətnamə dörd hissədən ibarətdir.

1-ci maddə: “Araz”, “Alov”, “Şərq” yatağı üzərində azad iqtisadi zona təklif edir.Azərbaycan və İran eksklüziv zonadan yararlanır.

2-cü maddə: Eksklüziv ekonomik zonaya ALBORZ (“Araz-Alov-Şərq) yatağından birgə istifadə daxildir.

3-cü maddə: “Araz-Alov-Şərq” yatağı üzərində olan resurslardan yalnız iki sahilyanı dövlət- Azərbaycan və İran istifadə edir.

4-cü maddə: 80% gəlir Azərbaycana,20% gəlir İrana düşür.

 Azərbaycan da razılaşarsa, Azərbaycan ilə sərhədlə bağlı məsələdə kompramisə gedə bilərik.

Azərbaycan

İranın təqdim etdiyi qətnaməyə fikir olaraq bildirib ki, “Araz-Alov-Şərq” yatağının istifadəsində Böyük Britaniyanın şirkətləri işləyir. Qəbul etsək, Böyük Britaniya ilə münasibətlərimiz pozula bilər.

İran

“Araz”, “Alov”, “Şərq” yatağı üzərində azad iqtisadi zona tətbiq etmək olar. Razıyıq ki, Böyük Britaniya və digər neft şirkəti gəlib birgə işləsinlər.Biz sadəcə istəyirik ki,iki dövlət arasında yerləşdiyi üçün iki dövlət də yararlansın.İqtisadi fəaliyyətlərin keçirilməsində dövlətlər müstəqildir.

EU

EU support İran’s proposal. Share AZOV oil field with Azerbaijan. Provided the delimitation between Absheron and Turkmenistan.50/50 “Kapaz” oil field. We the EU support peaceful decision between Azerbaijan and Turkmenistan without pressure of Russia. We stand with our allies. We are worried about Britain’s focus on their own interests however they are in EU and they have to look at this situation in big perspective-From European perspective.

Türkmənistan

Orta xətt müəyyən olduqda Abşeron yarımadasının hesab edilməməsinin nəzərdə tutulmasını istəyirik.Meridian xətti təxminən Qaradağ rayonundan keçir. “Kəpəz”, “Azəri”, “Çıraq”, “Günəşli” yatağı Türkmənistana düşür.Buna görə də orta xəttin Abşerondan deyil,Qaradağ rayonundan hesablanmasını istəyirik.

Böyük Britaniya

İqtisadiyyatın əsasını neft və qaz təşkil edir.BP şirkəti bilindiyi kimi Xəzərin yataqlarında neft hasilatında böyük paya sahibdir.Buna görə də Böyük Britaniya olaraq Xəzərin sektorlarındakı əldə olunan neft və qaz yataqlarının azad şəkildə istifadəyə verilməsinin tərəfdarıyıq.Hasil olunan neftin birgə istifadəsini təklif edirik.Böyük Britaniya ölkəsi olaraq Azərbaycan Respublikasına “Şahdəniz”, “Azəri”, “Çıraqlı” kimi  neft və qaz yataqlarına vəsait qoyaraq, Avropa çərçivəsində qaz və neft hasilatının genişlənməsini təklif edirik

Türkiyə

Resursların birgə istifadəsi tərəfdarıdır.

Rusiya

İqtisadi böhranı nəzərə alaraq,neft hasilatına limitin tətbiq olunmasını,birgə əməkdaşlıq edərək yeni neft yataqlarının araşdırılmasını,Avropa bazarından asılılığı aradan qaldırmaq məqsədi ilə,Rusiya və Çin Xalq Respublikası arasında planlaşdırılan yeni  neft idxalı lahiyələrinə qoşulmağı təklif edir.

Azərbaycan

Bütün geoloji tərəflərdən hesabladıqda “Azəri”, “Çıraq”, “Günəşli” yataqlarının Türkmənistana düşməsi mümkün deyil.Yalnız “Kəpəz” yatağı Türkmənistana düşəbilər.Bizdə bunun 50-50ə bölünməsi tərəfdarıyıq.

Türkmənistan

Azərbaycanla münasibətlərdə iqtisadi və dostluq əlaqələri vardır.Münaqişəylə “TANAP” layihəsinə müdaxilə olunur.Bunu Xəzərə addım olaraq görürük.

Böyük Britaniya

Bir neçə il öncə Azərbaycan “Araz-Alov-Şərq” yataqlarını işlətməyi BP-ə təklif etmişdir.Lakin İran buna maneələr törətdiyi üçün,bu iş baş tutmamışdır.İndi isə İran Respublikası bizə “Araz-Alov-Şərq” yataqlarının bölünməsini təklif edir.Biz bu təkliflə o zaman razılaşa bilərik ki,BP şirkətinin qaydalarına,iş prinsipinə heç bir kənar müdaxilə olmasın

Türkiyə

Xəzərdə xarici kompaniyalar işləsin….

Azərbaycan

Türkmənistanın sözlərinə cavab olaraq bildirib ki,paytaxtımız da Abşeron  yarımadasında yerləşir.Bildirmək istəyirik ki, Çeleken və Abşeron yarımadaları arasında yerləşən qaz yataqlarımız müəmmalıdır.Orta xətt prinsipinə görə “Azəri”, “Çıraq”, “Günəşli” bizə qalır.Orta xəttə düşən “Kəpəz” yatağı 50-50ə bölünməlidir.

İran

Təklif edərdik ki,Böyük Britaniya BP-nin “Araz-Alov-Şərq” yatağında gördüyü işlərlə bağlı məlumat verərdi.1998-ci ildə Böyük Britaniyanın “British Lasmo” və İranın Milli neft şirkəti “Royal Dutch/Shell” arasında Xəzərin cənubunda yerləşən neft resurslarının işlənilməsinə dair müqavilə imzalanılmışdır.

Çin

Türkiyənin səhfini düzəldib demək istəyirəm ki, Çinin İpək Yolunun bir kəməri Rusiyanın paytaxtından-Moskva şəhərindən keçir.

Türkmənistan

Azərbaycanın iddiasını qəbul etmirik.

Azərbaycan

Türkmənistana qarşı düşmənçilik siyasətimiz yoxdur. Abşeron və Çeleken yarımadaları arasında olan neft yataqları müəmmalıdır.Əsas problem Abşeron və Çeleken yarımadaları arasında olan məsafədədir.Oranın orta xətt prinsipi ilə bölünməsi tərəfdarıyıq.Biz bununla razilaşsaq belə xarici investisiyalar tərəfindən ağır tənqidə uğraya bilərik.Tək sizin yox,bizim də maraqlarımız var.

İranın təklifi

“Araz”, “Alov”, “Şərq” yatağı üzərində azad iqtisadi zona təklif edir.Azərbaycan və İran eksklüziv zonadan yararlanır.80% gəlir Azərbaycana 20% gəlir İrana düşür.

İranın bu təklifinə Türkiyə,Qazaxıstan,Türkmənistan,Böyük Britaniya,Çin,EU razı olmuşdur.

Sammitin növbəti iclası keçirilib

Bakı, 10 dekabr, khazar2015summit.blogspot.com

Görüşdə öncə Xəzəryanı dövlətlərin mövqeləri diqqətə çatdırılıb. İlk olaraq bu mövzu da fikir bildirən Rusiya tərəfi: “Azərbaycan nefti Çinə ixrac etməlidir”- deyə qəti fikir bildirib. Daha sonra çıxış edən Türkmənistan tərəfi qeyd edib ki: “Azərbaycan orta xətti Abşerona qədər çəkib, Azəri-Çıraq-Günəşlini özünə aid edir. Biz isə bu fikirlə razı deyilik. Əgər Xəzərin bölgüsü orta xətt prinsipinə əsaslansa, Abşeron nəzərə alınmamalıdır”. Azərbaycan nümayəndəsi cavab olaraq bildirib ki: “Biz Türkmənistanın fikri ilə razılaşsaq, xarici qüvvələrin təsirinə məruz qalmış olacağıq. Bizim burada maraqlarımız var”.

Qazaxıstan nümayəndəsi Azərbaycan və Böyük Britaniyanın burada şirkətləri olduğunu və bu mövzuda aktiv iştirak etməli olduğunu qeyd edib. Onlar həmçinin Xəzərdə hasil edilən neft və qaz yataqlarının istifadəsinin tərəfdarı olduğunu bildiriblər.  İran tərəfi Böyük Britanya BP-nin Alov yataqlarında iş prinsipini gördükdən sonra qərar verə biləcəklərini bildiriblər. Böyük Britanya İrana cavab olaraq bu fikiri bildirilib ki, biz bildirmək istəyirik ki, biz Alovu işlətməyi təklif etmişdik, lakin İran qəbul etməmişdi. Son olaraq çıxış edən Türkiyə nümayəndəsi bölgədə sülhə önəm verdiklərini vurğulayıblar.

Sonda bir neçə  qərarlarla bağlı səsvermə keçirilib. İlk olaraq İran və Azərbaycanın Alov üzərində azad iqtisadi zona yaratmalı olduğu haqda dövlətlər arasında səsvermə keçirilib və qərar qəbul edilib. Daha sonra Azərbaycan və Türkmənistan arasında Azəri-Çıraq-Günəşli yatağının bölünməsi yönündə bir neçə qətnamə irəli sürülüb. Lakin qətnamələr ikitərəfli razılıq əsasında qəbul edilməyib.

XƏZƏR 2015 SAMMİTİNƏ ezam olunmuş Jurnalist Qrupu: Cavid Babayev, Asəf Sayadlı, Sahib Hacızadə, Elsever Bağırov, Surayyə Abbasova

Territorial Delimitation of Caspian Sea

Foreign Policy of Azerbaijan

8 December 2015

Territorial Delimitation of Caspian Sea

İran 

Azərbaycana baş sağlığı veririk "Günəşli" faciəsi ilə bağlı.Bu faciə hamını dərindən yaraladı. 

Azərbaycan 

Dekabrın 4-də "Günəşli" yatağının 10-cu platformasında borunun qırılması nəticəsində qaz sızıntısı baş vermişdir.Burada əsas səbəbləri araşdırırıq.  

Fikirləşirik ki, bu Rusiyanin işi ola bilər. Türkiyə ilə edilən son görüş Rusiyanı acıqlandıra bilər. 

Rusiya 

Azərbaycan təmsilçisinin sözlərinə cavab olaraq bildirib ki, bu platformada işləyənlər son 15 ildə heç bir təhlükəsizliklə təmin olunmayıb.

İran

Yenə tərəfləri təmkinli olmağa çağırırıq.Tərəflər öz aralarında dəqiqləşdirilməmis hadisələr haqqında çıxış etməsinlər.Biz düşünürük ki, bu məsələnin həll olunmasında tərəflər arasında kompramis olmalıdır. Bu facinənin qarşısını almaqda yardım etməyə hazırıq.İran istəyir ki, Xəzər bölgüsü aparılarkən 20% bölgü əsasında aparılsın. Biz tərəflərə bildiririk ki, bunu 20% bölgü əsasında aparıb ədalətli qərar verək.

Qazaxıstan

Azərbaycana baş sağlığı veririk.Yardım etməyə hazırıq. Xəzərin coğrafi mövqeyi mürəkkəb olduğundan orta xətt prinsipi unikal variantdır.

Türkmənistan

Düşünürük ki, Xəzər coğrafi mövqeyinə görə orta xətt prinsipi ilə bölünsün.

Azərbaycan

Biz Xəzərin bölünməsi dedikdə hava sahəsi, dəniz dərinliyi olaraq nəzərdə tuturuq.Xəzərin dibinin bölünməsinə dair sazişə görə Xəzərin dibinin 19.5 %-i Azərbaycanın payına düşür.

Böyük Britaniya

Xəzərin unikal dəniz olduğunu düşünürük.Xəzər dənizinin dibinin orta xətt üzrə milli sektorlara bölünməsi tərəfdarıyıq.Səth sularının bərabər hüquqlu istifadəsini təklif edirik.Dəniz hüququ üzrə 1982-ci il konvensiyasına görə, ərazi dənizinin eni 12 dəniz millindən artıq olmamalıdır.

EU

Support economic zone area. The EEZ’s area should starting from the coast extending to 200 nautical miles from the baselines of the territorial sea. the contiguous zone of 24 nautical miles from the baseline of the territorial waters. The continental shelf shall not exceed 350 nautical miles from the baselines of territorial sea at maximum or 100 nautical miles.

Amerika

Azərbaycan və Böyük Britaniya ilə razıyıq.Orta xətt prinsipi ilə razıyıq.

Rusiya

İran ilə razıdırlar.

Azərbaycan

Rusiyaya etiraz bildirir və qeyd edirik ki, bizim aramızda saziş var. Buna baxmayaraq Xəzərin bölgüsü 20%-ə əsaslanmalıdır deyirsiniz.

Rusiya

Azərbaycan-Rusiya arasındakı sazişə yenidən baxılmalıdır.

Iran

İran İslam Respublikası olaraq bildirmək istərdik ki, Azərbaycan, Rusiya və İran Xəzərin bölgüsünə dair ədalət istəyir. İran İslam Respublikası olaraq öz haqlarımızı müdafiə edirik.Azərbaycan öz səth mövqeyindən çəkilməlidir.İranın hal-hazırki bölgüsü ədalətsizdir.Bizə 13.8% ərazi düşür ,biz bunu ədalətsiz görürük.Biz Xəzərdə 20% bölgüyə əsasən “Araz”, ”Alov”, “Şərq” yatağının bizə aid olduğunu bildirmək istəyirik.Siz iki dövlətə aid olan yatağı ələ keçirmisiniz və özünüzə qarşı ədalət istəyirsiniz. Tərəflər arasında güzəşt olmalıdır.

Qazaxıstan

Türkmənistan da orta xətt prinsipinə maraqlıdır.Lakin orta xətt prinsipində Türkmənistan “Sərdar” yatağını itirdiyinə görə razılaşmır.

Türkmənistan

Qazaxıstana təmsilçisinin sözlərinə cavab olaraq bildirib ki, Qazaxıstanın xarici siyasəti yanlışdır.Azərbaycan  Abşerondan Türkmənistanın quru sərhəddinə qədər  olan hissəsini özüne qəbul etmək istəyir və bu Türkmənistana edilən yanlışdır.

Azərbaycan

Bizdə hal-hazırda orta xəttin haraya düşdüyü naməlum qalmışdır.Türkmənistanla olan ən yaxın məsafə 195 kilometrdir. “Kəpəz” yatağı müəmmalıdır.Orta xəttə düşür təsdiqləyirik. Rusiya, İran, Türkmənistan birləşərək Azərbaycana blokada yarada bilməz.Qarşıda olan layihələrimiz var. Bunları təhlükə altına atmamağı bildirirəm.

İran

Əməkdaşlığa nail olmaqla regionda istənilən münaqişənin qarşısını ala bilərik.Azərbaycana bildiririk ki, “Araz” , “Alov”, “Şərq” yatağının bizim ərazimizə düşən hissəsinin 20% bölgü əsasında bölüşdürülməsinin tərəfdarıyıq. Bu məsələ hər bir ölkənin qanunvericiliyi ilə tənzimləndikdən sonra həyata keçirilə bilər.

Türkmənistan

Xəzərin bugünki statusu bəlli olmamışdır.”Kəpəz” yatağının tam şəkildə bizim əraziyə düşdüyünü iddia edirik.

Böyük Britaniya

İrana orta xətt prinsipi sərf etmir. Çünki,İrana 13.8% pay düşür və bu pay Xəzərin ən dərin hissəsi olduğu üçün burada neft ehtiyatları azdır.İran Azərbaycan və Qazaxıstan neftinin öz ərazisindən keçməklə Ərəbistan dənizinə və İran körfəzinə çıxarılmasında maraqlıdır.Bu iqtisadi cəhətdən səmərəli olsa da,Amerika ilə olan münasibətlər buna imkan vermədiyindən Azərbaycan və Qazaxıstana qarşı siyasi təzyiq vasitəsi kimi istifadə edir. İran yalnız öz çıxarlı üçün çalışdığıdan onun fikri ilə razılaşmırıq.

The next meeting of the summit on the legal status of Caspian sea was held in Baku

Baku, December 3, khazar2015summit.blogspot.com



The next summit took place in Baku was around the following subject: "oil and gas sectors in the Caspian Sea and belts". Representatives of the sides clarified the issue through discussions.


They also discussed Russia's attitude towards this issue.


The Russian side: if Kazakhstan support the European Union in negotiation on the legal status of Caspian Sea, then why join Eurasian Union. Russia also in favor of distribution of "Azeri-Chirag-Guneshli" between Azerbaijan and Turkmenistan.


Turkey's representative: “The countries who partner with Russia have always lost. We support the position of Azerbaijan” – he added.
Representative of Iran: “every country is sovereign and should take advantage of this right."


Following the summit Turkmen representative said: We are based on the UN Convention for the division of the Caspian Sea.


Finally, the Kazakh official made speech: “before joining this process we take into account that what we will get and what we will lose. Russia and Iran to protect its interests” – he concluded.



The group of journalists had been sent to the CASPIAN SUMMIT 2015: Javid Babayev, Asaf Sayadli, Sahib Hajizada, Elsavar Baghirov, Surayya Abbasova, Farid Gurbanov.

Bakıda keçirilən Sammitin növbəti iclası baş tutub

 Bakı, 8 dekabr, khazar2015summit.blogspot.com

Sammitin növbəti görüşünə dekabrın 4-də “Günəşli” yatağının 10-cu platformasında baş verən qəza ilə bağlı müzakirələr ilə başlanıb. Danışıqlara başlanılmazdan öncə hadisə zamanı dünyasını dəyişənlərin anısı 1 dəqiqəlik sükutla yad edilib.

Daha sonra hadisə ilə bağlı müxtəlif fikirlər səsləndirilib. Görüşdə, baş verən hadisə ilə əlaqədar Azərbaycanla həmsərhəd olan qonşu dövlətlər başsağlığı verib.

Azərbaycan tərəfi yanğının Rusiyanın təxribatı olması versiyasını irəli sürsə də, Rusiya tərəfi buna cavab olaraq təhlükəsizlik probleminin mövcud olduğunu açıqlayıb. Qazaxıstan Azərbaycana hər an yardıma hazır olduğunu bildirib. İran Xəzərdə daim sülhü dəstəkləyib, İranın maraq dairəsində dövlətlərarası əməkdaşlıqdır.

Görüşdə həmçinin Xəzərin statusu məsələsinə və bu kimi digər proseslərə də münasibətlər bildirilib. Görüşdə qeyd edilib ki, İran Xəzərdə 20 % bölgünün olmasını istəyir. Türkmənistan İranla həmfikir olduğunu bildirib. İştirakçılar Avropa və Amerikanın da mövqelərini ortaya qoyublar. Böyük Britanya nümayəndəsi: “Xəzər unikal dənizdir, orta xətt prinsipi əsasında bölünməlidir” – deyə qeyd edib. AB: Biz ərazinin iqtisadi zonasını dəstəkləyirik. ABŞ: “Orta xətt prinsipi ilə razıyıq”

Azərbaycan və Türkmənistan tərəfləri qeyd edib ki, müəmmalı orta xətt məsələsi və bəzi neft və qaz resursları Xəzərin hüquqi statusun müəyyən olmamasının əsas səbəbidir

Danışıqların sonunda Azərbaycan tərəfi bildirib ki, “Biz orta xətt prinsipinə riayət edərək aramızda olan Abşeron və Çələkən yarımadası əsas götürülsün. Kəpəz yatağı isə orta xəttə düşdüyünə görə iki ölkə arasında gələn gəlir ikiyə bölünə bilər lakin Azərbaycan tərəfinin Kəpəz yatağına qoyduğu investisiyanın hamısını ödədikləri təqdirdə”. Türkmənistan tərəfi isə bu təklif ilə razılaşmayıb.

XƏZƏR 2015 SAMMİTİNƏ ezam olunmuş Jurnalist Qrupu: Cavid Babayev, Asəf Sayadlı, Sahib Hacızadə, Elsever Bağırov, Surayyə Abbasova, Fərid Qurbanov

Oil and Pipeline

Foreign Policy of Azerbaijan

3 December 2015

SNT 3 Oil and Pipeline


İran
İran İslam Respublikası olaraq ilk öncə Xəzərin qanunsuz şəkildə dəniz kimi tanınmasından sonra mövcud vəziyyətə dair öz analizimizi bildirmək istərdik.Türkmənistan,Qazaxıstan,Azərbaycan və eləcədə onlara kənardan təsir edən qüvvələrin dəstəyi ilə Xəzərin dəniz kimi tələsik şəkildə tanınması, regionun gələcək taleyi ilə bağlı bir sıra suallar meydana gətirir.Ümumiyyətlə son sessiyada hər 3 dövlətin mövqeyinə nəzər yetirsək həmin ölkələrin “dəniz” statusu almasında vahid bir strategiya xəttinin olmamasını müşahidə edə bilərik. İran tərəfinin analizinə dair Türkmənistan və Qazaxıstanın mövcud siyasi dairələrinə uyğun olmayan siyasət olacaqdır.Qazaxıstanın Avrasiya İttifaqının üzvü olaraq Xəzərin “dəniz” statusunu dəstəkləməsi maraqlı məqamdır.Görünür, bu məsələ gələcəkdə Rusiya və Qazaxıstan arasında münaqişəyə səbəb olacaq. İran İslam Respublikası regiona daha çox sülh və təhlükəsizlik gətirməyə çalışırdı.İranın əsas məqsədi Xəzərə “göl” və yaxud “qapalı dəniz” statusu verməklə İran qüvvələrinin Xəzərə müdaxiləsinin qarşısını almaqdan ibarət idi.İranın Xəzər üzərində siyasətinin əsasını, münaqişənin dinc yolla həll edilməsi təşkil edir.

Azərbaycan
Azərbaycanın iqtisadiyyatının əsasını enerji ixracı təşkil edir.Bu bizim üçün çox önəmlidir.Azərbaycan Xəzər ətrafı dövlətlərin öz milli sektorlarındakı əldə etdiyi neft və qaz yataqlarını azad şəkildə istifadəyə təmin olunması tərəfdarıdır.

Türkmənistan
Siyasi sabitliyin nəzərə alınmasını istəyir.Türkmənistanın milli maraqlarını qorumaq istəyir.Xəzərin bölünməsində BMT-in konvensiyasını dəstəkləyir.Dostluq və siyasi əlaqələrə təsir etməməlidir.

İran
Xəzəri dəniz kimi tanınmasını qanunsuz hesab edir.Buna görə regionda enerji məsələlərinin həyata keçirilməsi qanunsuz olduğunu bildirir.Iran Islam Respublikası Xəzərin bölgüsünə,enerji resurlarınının işlənib hazırlanmasına və istifadəsinə dair layihə hazırlamışdır.Layihə 19 maddədən ibarətdir.
1.Maddə: Xəzər, onun ətrafı 5 ölkətərəfindən göl və yaxud qapalı dəniz kimi tanınır.
2.Maddə: Xəzər, onun ətrafı 5 ölkə arasında 20% bölgüyə əsasən bölünür.
3.Maddə: Sahilyanı dövlətlər 20% lik bölgüyə əsasən öz ərazilərinə düşən resurslardan müstəqil şəkildə yararlanirlar.
4.Maddə: Sahilyanı dövlətlərin sərhədləri əgər neft və qaz eləcədə digər resursların üzərinə düşürsə bu zaman həmin dövlətlər qarşılıqlı müqavilələr əsasında öz ərazilərinə düşən resurslardan müstəqil şəkildə istifadə edirlər.
5.Maddə: Hər bir sahilyani dövlət öz ərazisində kəşfiyyat işlərinin aparılmasında və resursların nəql edilməsində müstəqildirlər.
6.Maddə: Hər bir sahilyanı dövlət Xəzərdə öz enerji resurslarının təhlükəsizliyini təmin etmək hüququna malikdirlər.
7.Maddə: ABŞ və Avropa Birliyinin şirkətləri regionda Irana qarşı iqtisadi sanksiyalar götürüldükdən sonra iqtisadi fəaliyyətlə məşğul ola bilərlər.
8.Maddə: Hər bir sahilyanı dövlət öz ərazisində enerji resurslarının işlənib hazırlanmasında eləcə də nəql edilməsində xarici şirkətləri cəlb edə bilər.
9.Maddə: Xəzər 5 sahilyanı dövlətin ərazisində yerləsdiyi üçün burada kənar dövlətlərin siyasi fəaliyyəti hərbi birləşmələrinin yerləşdirilməməsi qadağa olunmuşdur. Neft ve qaz resurslarinin cixarilmasina sahilyani dovletler aiddir.
10.Maddə: Xarici dövlətlərin Xəzərdə iqtisadi fəaliyyəti yalnız fəaliyyət göstərəcəkləri dövlətlərlə bağladıqları müqavilə əsasında həyata keçirilir.
11.Maddə: Hər bir sahilyanı dövlət müqavilə bağladıqları kənar dövlətlərin öz iqtisadi maraqlarını qorumaq məqsədi ilə Xəzərdə hərbi birləşmələrinin yerləşdirilməməsinə dair zəmanət verir.
12.Maddə: Enerji resurslarının qorunmasında,habelə Xəzər ətrafı dövlətlərin şirkəti olmayan lakin Xəzərdə sahilyanı dövlətin ərazisində çalışan,neft və qaz resurslarının çıxarılmasında eləcədə digər layihələrin həyata keçirilməsində iştirak edən şirkətlərin təhlükəsizliyini yalnız sahilyanı dövlət həyata keçirir.
13.Xəzərdə hər bir sahilyanı dövlətin ərazisinin qorunmasında Xəzər hövzəsindən kənar dövlətlərin iştirak etməsi qadağandır.
14.Əgər Xəzər ətrafı dövlətlə öz ərazisində hərbi donanma cəhətdən təhlükəsizlik fəaliyyətini həyata keçirə bilmirsə, Xəzər ətrafı digər ölkələr həmin ölkənin təhlükəsizliyinin qorunmasında,həmin ölkənin suveren hüquqlarının qorunması çərçivəsində və həmin dövlətlə müqavilə bağlamaq şərti ilə iştirak edir.


Rusiya
Qazaxıstan 2011-ci ilde Avrasiya Ittifaqinin üzvü olmuşdur.Bundan sonra Qazaxıstanın daxili iqtisadiyyatı 15% artmışdır.2015-ci ildə Rusiyadan 13 milyard dollar gəlir əldə edib.Rusiyada 3.5milyon Qazaxıstan vətəndaşı yaşayır.Çoxu qeyri-leqal yaşayır və işləyir.Qazaxıstan bunları nəzərə almalıdır.Qazaxıstanın mövqeyi düzgün deyil.

Amerika
Rusiya və İran ancaq öz xeyirlərini güdürlər.Özlərində neft və qaz ehtiyatı olduğuna görə başqa kiçik dövlətlərə imkan yaratmırlar.

Çin
Çin Xalq Respublikası Xəzər Dənizindəki neft və qaz resurslarını Rusiya, İran,Azərbaycan, Qazağıstan və Türmənistan arasında eyni miqdarda bölünməsinin tərafdarıdır. Əlavə olaraq, indiki zamanda bu məsələdə Rusiya və Qazağıstan dövlətlərini dominant rol oynayan bir dövlətlər kimi qəbul edir. Bu ölkələr Çin üçün Xəzər Dənizi ilə əlaqə quran əsas tranzit ölkələrdir.

Azərbaycan
Rusiya və İranın fikirləri öz maraqları daxilindədir.Xəzərdə çıxarılan neft və qaz yataqlarının ən az hissəsinə malik olan Rusiya və İrandır.Qazaxıstan rəsmisi geri çəkilməsin-bizim“TANAP” layihəmizdən əlavə “Trans-Xəzər” boru kəmərimiz də vardır ki,bunun vasitəsi ilə həm Türkmənistan həm Qazaxıstan Rusiyadan əldə etdiyi gəlirin daha böyük bir hissəsini alaraq,öz iqtisadi inkişafını təmin edə bilər.Bizim inkişafımız Rusiya və İran tərəfindən deyil.Bizim inkişafımız müstəqil siyasət yeridərək Avropa və Amerikaya yaxın olaraq əlaqələr qurmaq və öz neft və qaz yataqlarımızı Türkiyə üzərindən Avropaya çatdırmaqdır.

Türkiyə
Rusiya öz xeyrinə görə dostlarını itirməyi gözə alır.Biz bu mövqedə Azərbaycanın tərəfindəyik..Rusiyaya qarşıyıq.

Qazaxıstan
Rusiya Avropanı özündən asılı edərək monopoliya yaratmaq istəyir.Hər kəs öz iqtisadiyyatını müəyyənləşdirərək hansı ölkələrlə münasibət qurduğunu özü təyin edir.

EU
Doesn’t support Russian attempt. Because, in the EU have also Russian minority.We will not support this Putin’s imperialistic politics. You destroy Ukraine,Georgia.We will not destroy Kazakhstan and other countries.


Türkmənistan
“Trans-Xəzər” layihəsi 1997-ci ildə gündəmə gətirilmişdir.Bu layihəyə görə “Trans-Xəzər” qaz kəməri vasitəsi ilə Türkmən qazı Xəzərin Azərbaycan sahillərindən keçərək Türkiyəyə, oradan da Avropaya çatmalıdır.Bu layihənin hələdə həyata keçirilməməsindəRusiya rol oynayır.Rusiya niyə lahiyəmizi gerçəkləşdirməyimizdə qarşımızda bir maneə kimi dayandığını bildirmək istəyirəm


Azərbaycan
İranın hazırladığı layihəyə baxaraq deyirəm ki, bu yalnız İranın maraqları üçündür.Etiraz edirik. Xəzərin artıq dəniz olaraq bölgüsü dövlətlər tərəfindən tanındı.”Trans-Xəzər” neft və qaz kəməri bizim üçün çox vacibdir.Xəzərin özümüzə aid olan hissəsindən resurslarımızın Avropaya çıxarılmasını təmin edəcəkdir.

Rusiya
Azərbaycandakı bütün neftlərin əsas hissəsi qərb dövlətlərinə aiddir.Azərbaycanın inkişafı balanslasdırılmış siyasətdədir.Azərbaycan Rusiya ilə sərhəddədir.Avropa ilə birləşsəniz, o sizi bufer zonu kimi işlədəcək.

Böyük Britaniya
Böyük Britaniyanin Xəzər dənizinə dair öz iqtisadi maraqları var.1994-cü ildə imzalanmış “Əsrin müqaviləsi”nə əsasən Bakıda Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorunda “Azəri”, “Çıraq” yataqlarının dərinlikdə yerləşən hissəsinin birgə işlənməsi və hasil olunan neftin pay şəklində bölüşdürülməsi haqqında qəbul olunmuş qərar əsasında Xəzər dənizinin təbii sərvətlərinin istismarının bağlanmış müqavilələrlə tənzimlənməli olduğu mövqeyindən çıxış edirik.Neft və qazın çıxarılmasında BP-nin böyük rolu var.1997-ci ildən 2015-ci ilin ilk yarısına qədər“Azəri”,“Çıraq”,“Günəşli” yataqları üzrə ümumi hasilati BP tərəfindən 2.7 milyard barrel təşkil edir.

Azərbaycan
Xarici şirkətləri çıxarsaq illik gəlir ən azı 10 milyard azalır.

Rusiya
ABŞ və Türkiyə ditaturanı özləri yaradıb özləri də məhv edir.Azərbaycanın rəylərinə cavab olaraq bildirilir ki, Avropa ile yaxşı münasibətləriniz varsa, niyə azərbaycanlılar Avropaya gedib işləmir? 2 milyon azərbaycanlı qeyri-leqal olaraq Rusiyada yaşayır.Rusiya buna göz yumur.Buna baxmayaraq yenədə Rusiyanın sizə qarşı təhlükəli olduğunu deyirsiniz.

Türkiyə
Rusiyanın rəylərinə cavab olaraq: “Demək istəyirsinizki,Azərbaycana qoşun göndərəbilərsiniz.Biz Ekonomik cəhətdən Çini dəstəkləyirik.

Türkmənistan
“Azəri”, “Çıraq” və “Günəşli” yataqları Türkmənistan ərazisinə aiddir.Azərbaycanın mövqedən əl çəkməsini istəyirik.Azərbaycan bu mövqedən əl çəkmədiyi halda onu Avropa məhkəməsinə verə bilərik.Azərbaycan Kəpəz yataqlarında öz iddialarını irəli sürür. Lakin Kəpəz yataqları Türkmənistana aiddir.Azərbaycanın dərhal əl çəkməsini istəyirik




İran
Biz heç bir dovlətin iqtisadi siyasi hüquqlarına qarışmırıq.Layihənin növbəti hissəsi:
15.Əgər tranzit boru kəməri başqa dövlətin ərazisindən keçəcəksə yalnız qarşılıqlı razılaşma əsasında Xəzər ətrafı ölkələr tranzit boru kəmərlərinin çəkilməsini həyata keçirir.
16.Xəzər ətrafı ölkələr neft və qaz layihələrinin həyata keçirilməsi zamanı Xəzərin ekoloji mühitinin qorunub saxlanılmasınaxüsusi diqqət yetirirlər.
17.Xəzər ətrafı ölkələrin ticarət gəmiləri sərbəst şəkildə Xəzərdə üzürlər,lakin burada hər bir sahilyanı dövlətin qanunvericiliyi nəzərə alınır.
18.Xəzərdə layihədə yuxarıda göstərilən müddəalar nəzərə alınmaqla BMT-nin Dəniz haqında Konvensiyasının norma və prinsipləri yalnız sahilyanı dövlətlərin razılığı ilə tətbiq olunur.
19.Layihəyə sahilyanı dövlət yuxarıda göstərilən müddəaları nəzərə almaqla digər sahilyanı dövlətlərin razılığı ilə öz təkliflərini əlavə edir.


Qazaxıstan
Rusiyaya cavab olaraq bildirir ki,itirdiklərimizi,qazandıqlarımızı düşünüb bu addımı atmışıq.İran və Rusiya iqtisadi maraqlarını öz şəxsi ambisiyalarına çevirərək istifadə edirlər.

Amerika
Ən qısa zamanda Türkmənistan-Azərbaycan, Qazaxıstan-Azərbaycan boru kəmərini Türkiyəyə və Avropaya keçirməlidir.ABŞ və Türkiyə investisiyalara hazırdırlar


Çin
Çin Xəzər Dənizində iqtisadi vəziyyətini yaxşılaşdırmaq üçün bu regionda əlavə qaz və neft kəmərlərini qurmağı təklif edir. Çin "Bir Kəmər Bir Yol" İpək Yolu proqramı haqqında vurğulamaq istəyərdi. Bu proqram Avraziyadan, Şimali Afrikadan və Okeaniyadan keçəcək. Bu Yolun bir kəməri Cənubi Qafqazdan, Xəzər dənizindən keçəcək. Qeyd etmək istəyərdim ki, bu ipək Yolu Çinin Xəzər Dənizi ilə bağlı əsas mövqeyi və məqsədidir.

Rusiya
Türkmənistanı dəstəkləyir.Azərbaycanla Türkmənistan arasında “Azəri”neft yatağı 50/50yə bölünməlidir.Gəlirlər konpensasiya şəklində bölünməlidir.İranla razılaşır.Donanması olmayan ölkələrə koalisiya təklif edirlər.Rusiya Qazaxıstana pis təsir edirsə,iqtisadi inkişafını ləngidirsə niyə onlar Rusiya ilə həm hərbi həm iqtisadi həm də gömrük ittifaqının üzvü olublar?

Azərbaycan
Türkmənistanın rəylərinə cavab olaraq bildirir ki,Azərbaycan,Türkmənistan və Xəzəryanı ölkələr sovet birliyi dövründə milli sektorlara bölünmüşdür.Sonra 1970-ci ildə“Azəri”, “Çıraq”, “Günəşli” yataqlarının bizə aid olduğunu sizdə qəbul etmisiniz.1959-cu ildə “Kəpəz” yatağı azərbaycanlı geoloqlar tərəfindən kəşf olunmuşdur. 1966-1982ci illər arasında Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Geoloji institunun marağında olmusdur.”Əsrin müqaviləsi“ imzalandığı vaxt Türkmənistan qəbul etmiş və heç bir iddia ortaya atmamışdır.Azərbaycan və Türkmənistan sahil xətti arasında ən yaxın məsafə 195 kilometrdir.Ən uzaq məsafə isə 245 kilometrdir.Orta xətt prinsipi müəmmalı olduğu üçün 245 km olduğu bölgədə“Azəri”, “Çıraq”, “Günəşli” yatağı yerləşir.Kəpəz yatağını qəbul edə bilərik ki, orta xəttə düşür.Bu cür razılaşa bilərik.

Türkmənistan
Azərbaycanın rəylərinə cavab olaraq bildirir: “Onlar bilmirlərki SSRİ dağılıb,artıq müstəqil dövlətlər yaranıb.Kəpəz yatağının azərbaycanlı geoloqlar tərəfindən tapılmasi o dövlətə aid olduğunu bildirmir.Azərbaycan əl çəkməsə,Azərbaycanı Avropa məhkəməsinə verməklə hədələyirəm.İranın layihəsi perspektivli layihədir.Lakin bəzi müddəalar qaranlıq qaldı.Buna misal olaraq:Hərbi donanması zəif olanlara Rusiya və İran tərəfindən hərbi donanma kömək olunacaq.Bilmək istərdimki bu donanma Türkmənistanın milli maraqlarına nə dərəcədə təsiri olacaq?”.

İran
Türkmənistan tərəfinin layihə haqqında fikirlərini başa düşürük.Bildirdinizki ,Türkmənistan onun hərbi donanması olmamasına görə öz ərazisində başqa dövlətin təhlükəsizlik işlərini öz üzərinə götürməsində narahatdır.Burda yalnız İran,Rusiya nəzərdə tutulmayıb.Azərbaycan tərəfidə,Qazaxıstan tərəfidə olabilər.Həmin dövlət sizin suverenliyinizı nəzərə almaqla, neft və qaz resurslarını nəzərə alaraq iştirak edirlər.Mühafizə məsələsində də,yalnız kiçik ölçülü katerler iştirak edir.Krayzerler nəzərdə tutulmur.İran heç bir dövlətin suveren hüquqlarına qarışmır.

RESOLUTİON

Azərbaycan
Xəzəryanı dövlətlər öz milli sektorlarındakı təbii ehtiyatlardan azad şəkildə istədiyi tərəfdaş dövlət ilə birlikdə istismar edə bilər.
Iranın fikri:Azərbaycanın bu fikrinə hörmətlə yanaşırıq.Azərbaycan öz ərazisindəki enerji resurslarından istədiyi tərəfdaş dövlətlə o zaman istismar edəbilər ki,həmin dövlətlər əgər ABŞ və yaxud Avropa İttifaqının dövlətləridir. Bunlar ilk öncə İran və Rusiyaya qarşı iqtisadi sanksiyaları qaldırmalıdır.

EU: Support this idea

Böyük Britaniya
Biz xəzəryanı dövlət olmadığımız üçün bizim Xəzər dənizində yalnız iqtisadi maraqlarımız var.Azərbaycanın bu mövqeyi ilə razılaşırıq.Çünki, Böyük Britaniyanın BP şirkəti Xəzərin həm Azərbaycan sektorunda,həm də Qazaxıstana aid sektorunda bağladığı müqavile əsasında neft hasil edir.

Rusiya
20% bölünmə şərti ilə razı ola bilərik


Hazırladı: Səadət Qurbanova, Günel İsmayılzadə, Fərid Qurbanov.

Discussions on the legal status of the Caspian sea has started today

Baku, 1 december, khazar2015summit.blogspot.com

The summit of defining the legal status of Caspian sea was held in Baku. The main goal of the summit is preparing convention about the legal status of Caspian sea by the Caspian littoral states. Participants from USA, China, GB, Kazakhstan, Turkmenistan, Russia and Azerbaijan attended the seminar. 

There were two main topics of today’s summit: The process of demarcation of Caspian sea and security issues in the Caspian Sea.


First of all the sides discussed about the name of Caspian sea: lake or sea? During the talks, representatives from Turkmenistan and Iran stressed the importance of the recognition of the Caspian Sea as a lake, while the EU and US representatives were in favor of the name of the Caspian Sea. Russian officials said at the summit that recognition of the Caspian sea as a lake is important for security in the region. Thus, the recognition of Caspian as a sea, make a legal basis for the intervention of another country on the Caspian Sea. It is not good for the security of this region. Officials from China said that Caspian is a sea. Azerbaijan’s officials also said that Caspian as an international sea, and they support investments, expressed here. The representative of Kazakhstan also supported the position of Azerbaijan and noted: "If we give the status of the Caspian sea, the future investment by western companies in the basin can be called into question. According to the summit on dividing the Caspian Sea, The Caspian sea is advisable with the principle of separation of the middle line. Till resolving the status of Caspian, there would be conditions of using national resources by the Caspian littoral states. The process of using ballistic missiles by Russia out of the Caspian also has been the subject of discussion. Position of Russia according to this: "We do not have air strikes in support of Bashar al-Assad, it is for preventing terrorism. At the end of the meeting in connection with the name of Caspian, there was a voting. The result of the first vote: Caspian was adopted as an unlikal sea. The next meeting about the legal status of the Caspian sea will be at the 2nd Summit on December 3.



The group of journalists had been sent to the CASPIAN SUMMIT 2015: Javid Babayev, Asaf Sayadli, Sahib Hajizada, Elsavar Baghirov, Surayya Abbasova, Farid Gurbanov